Roboti zinazoendeshwa kwa akili bandia zimeanza kuchukua sehemu ya kazi ambazo kwa miaka mingi zilitegemea mikono, maarifa na uzoefu wa binadamu huku China ikiibuka kuwa kinara wa mapinduzi hayo ya teknolojia duniani. Kadri roboti zinavyoendelea kuingia katika viwanda, maghala, maduka, migahawa na sekta nyingine za huduma, mamilioni ya kazi zinazohitaji kurudia majukumu yale yale zinakabiliwa na mabadiliko makubwa. Wataalamu wanaeleza kuwa teknolojia hiyo si tu inaongeza kasi na ufanisi wa uzalishaji, bali pia inabadilisha mahitaji ya soko la ajira kwa kuhamisha baadhi ya majukumu kutoka kwa binadamu kwenda kwa mashine zenye uwezo wa kujifunza, kufanya maamuzi na kutekeleza kazi kwa kujitegemea.
Kile ambacho miaka michache iliyopita kilionekana kama simulizi la filamu za sayansi sasa kinaanza kuwa sehemu ya maisha ya kila siku. Nchini China, roboti zenye akili bandia zinaonekana katika viwanda, maghala, maduka na maeneo mbalimbali ya huduma zikifanya kazi ambazo hapo awali zilihitaji wafanyakazi wa binadamu. Mwaka 2025 pekee, China ilizalisha takribani roboti humanoidi 12,800, idadi inayokadiriwa kuwa karibu asilimia 90 ya uzalishaji wote wa aina hiyo duniani. Hata hivyo, hiyo ni sehemu ndogo ya taswira nzima ya matumizi ya roboti, kwani katika mwaka huohuo nchi hiyo iliweka kazini takribani roboti za viwandani 354,000.
Mabadiliko hayo yanaonekana wazi zaidi katika sekta ya huduma. Mwishoni mwa Agosti 2026, kampuni ya teknolojia ya Galbot ilifungua maduka matatu yanayoendeshwa na roboti humanoidi katika maeneo ya Hung Hom, Kai Tak na Wan Chai jijini Hong Kong. Roboti hao wana uwezo wa kumpokea mteja, kuelewa mahitaji yake, kuchagua bidhaa, kuichukua na kumkabidhi bila kuhitaji msaada wa mtu wakati wa mchakato huo. Jambo la kuvutia zaidi ni kwamba mfumo huo haukuanza Hong Kong, kwani tayari ulikuwa umetumika katika takribani maduka 200 yaliyopo katika miji karibu 50 ya China bara.
Nyuma ya maendeleo hayo kuna uwekezaji mkubwa unaofanywa katika sekta ya roboti. Takwimu za Shirikisho la Kimataifa la Roboti zinaonyesha kuwa zaidi ya roboti milioni tano za viwandani zilikuwa zikifanya kazi duniani kufikia mwaka 2025 baada ya viwanda kuweka zaidi ya roboti 600,000 mpya katika kipindi hicho. China pekee iliweka takribani roboti 354,000 katika mwaka mmoja, kiwango kinachowakilisha karibu asilimia 59 ya roboti zote mpya zilizowekwa duniani. Hali hiyo imeifanya China kuwa si tu mtengenezaji mkubwa wa roboti bali pia mtumiaji mkubwa zaidi wa teknolojia hiyo.
Athari zake zimeanza kuonekana katika kazi zinazohitaji kurudia majukumu kwa muda mrefu. Katika viwanda roboti zinaweza kupanga bidhaa, kufanya ukaguzi wa ubora, kubeba mizigo, kuunganisha vipande vya bidhaa na kushughulikia kazi nyingine zinazojirudia mara kwa mara. Katika sekta ya chakula na huduma, roboti zinaanza kuchukua majukumu ya kupeleka chakula mezani, kuchukua oda za wateja, kusafirisha bidhaa na kusaidia shughuli mbalimbali za jikoni. China ilikuwa tayari imeweka roboti 8,900 katika sekta ya chakula na vinywaji mwaka 2024, ongezeko la asilimia 86 ndani ya mwaka mmoja. Sekta ya nguo, ngozi na mavazi nayo iliweka roboti 5,700, ongezeko la asilimia 29.
Swali kubwa linaloendelea kujitokeza ni roboti hizi zimechukua kazi ngapi za binadamu. Hadi sasa hakuna takwimu rasmi zinazoweza kuonyesha kwa usahihi idadi ya ajira zilizopotea moja kwa moja kutokana na matumizi ya roboti. Sababu ni kwamba mara nyingi roboti hazimfukuzi mfanyakazi mmoja kwa mmoja bali hubadilisha namna kazi inavyofanyika. Kampuni zinaweza kupunguza idadi ya wafanyakazi katika baadhi ya maeneo huku zikiongeza mahitaji ya wataalamu wa teknolojia, wahandisi na mafundi wa mifumo hiyo. Kwa mujibu wa wataalamu wa sekta hiyo, athari za roboti katika ajira ni mchanganyiko kwani zinaweza kupunguza baadhi ya nafasi za kazi huku zikiunda nyingine mpya zinazohitaji ujuzi wa hali ya juu.
Pamoja na hali hiyo kasi ya mabadiliko inaendelea kuwa kubwa kiasi cha kufanya mipaka kati ya kazi ya binadamu na kazi ya mashine kuonekana kupungua kila mwaka. Utafiti uliohusisha migahawa 3,636 umeonyesha kuwa matumizi ya roboti za huduma yanabadilisha namna kazi zinavyogawanywa gharama za wafanyakazi na utendaji wa biashara hizo. Hata hivyo, wataalamu wanaonya kuwa roboti humanoidi bado hazijafikia uwezo wa kufanya kwa ufanisi kila kazi inayofanywa na binadamu. Katika baadhi ya mazingira binadamu bado wanaendelea kuwa na ubora mkubwa zaidi katika kazi zinazohitaji ubunifu, maamuzi magumu na mwingiliano wa kijamii.
Kinachofanya kizazi hiki cha roboti kuwa tofauti ni uwezo wake wa kutumia akili bandia. Tofauti na roboti za zamani ambazo zilifuata maagizo maalumu kwa mpangilio uleule kila wakati, roboti za sasa zina uwezo wa kutambua mazingira yanayowazunguka, kuelewa maelekezo ya binadamu, kujifunza kutokana na taarifa mpya na kukabiliana na mabadiliko yanayotokea katika mazingira yao. Uwezo huo umeanza kuzifanya ziondoke katika mistari ya uzalishaji viwandani na kuingia katika maeneo yaliyokuwa yakihitaji uwepo wa binadamu kama maduka, hoteli, migahawa na maghala ya biashara.
Shirikisho la Kimataifa la Roboti linaonyesha kuwa mauzo ya roboti za kitaalamu za huduma duniani yaliongezeka kwa asilimia 24 mwaka 2025 na kufikia karibu roboti 250,000. Kati ya hizo roboti za usafirishaji na ugavi ziliongoza kwa takribani 117,500. Takwimu hizo zinaonyesha jinsi biashara na taasisi mbalimbali zinavyozidi kuamini uwezo wa roboti katika kuboresha ufanisi wa shughuli zao za kila siku.
Kwa China hatua inayofuata inaonekana kuwa kubwa zaidi. Serikali na makampuni makubwa ya teknolojia vinaendelea kujenga vituo maalumu vya mafunzo ambako roboti hufundishwa kufanya kazi za kimwili kwa kutumia taarifa zinazokusanywa kutoka mazingira halisi. Mashindano makubwa sasa hayapo tu katika kutengeneza mwili wa roboti bali pia katika kuunda akili inayoweza kuufanya mwili huo kufanya kazi kwa kujitegemea katika mazingira yanayobadilika kila wakati. Ndiyo maana zaidi ya asilimia 80 ya uwekaji wa roboti humanoidi duniani mwaka 2025 ulihusishwa na China huku takribani roboti humanoidi 16,000 zikiwekwa katika matumizi mbalimbali duniani katika mwaka huo.
Kwa sasa ni wazi kwamba dunia inaingia katika zama mpya ambapo mashine zinaanza kushiriki majukumu ambayo kwa muda mrefu yalifanywa na binadamu pekee. Kazi zinazohitaji kurudia taratibu zilezile, kutumia nguvu nyingi za mwili au kufuata maelekezo yanayofanana kila siku ndizo zinazoonekana kuwa katika hatari kubwa zaidi ya kubadilishwa na roboti. Wakati huo huo mahitaji yanaongezeka kwa wahandisi, watengeneza programu, wataalamu wa akili bandia, mafundi wa roboti, wachambuzi wa data na wafanyakazi wanaoweza kushirikiana kwa karibu na teknolojia hizo. China tayari inaonyesha taswira ya kwanza ya dunia ambayo roboti hazifanyi kazi nyuma ya milango ya viwanda pekee, bali zinaanza kukutana uso kwa uso na binadamu katika maduka, migahawa na huduma za kila siku. Kwa kasi ambayo maendeleo haya yanaendelea, swali kubwa la miaka ijayo huenda lisiwe tena kama roboti zitaingia katika kazi za binadamu, bali ni kazi zipi zitaendelea kufanywa na binadamu na zipi zitagawanywa kati ya binadamu na mashine.
Discussion
Reader comments
0 contributions